منبع:عادل جهان آرای. همشهری مازندران.سوم خرداد 1390

بازجستن روزگار وصل

چند سال است که مازندرانی‌های مقیم تهران به مناسبت‌های مختلف، گاه به بهانه‌هایی مانند جشن «تیرماسیزه‌شو» یا «لال‌شو»، جشن خرمن، جشن تتی یا نوروزخوانی(پیشواز بهار)  مراسم متنوعی را با حضور هنرمندان مازندرانی در پایتخت برگزار می‌کنند که اغلب با استقبال خوب مازندرانی‌های مقیم تهران روبه‌رو می‌شود.

آنچه از برگزاری این نوع جشن‌ها مستفاد می‌شود، گرایش مردم به اصالت و فرهنگ بومی است. اغلب کسانی که در این گونه مراسم حضور می‌یابند، معمولاً خاطرات دوری از آیین‌های سنتی مازندران را در حافظه تاریخی خود دارند و همین عامل آنان را به سوی این مراسم سوق می‌دهد. اما به همراه آنان فرزندان‌شان نیز به این جشن‌ها می‌آیند تا تصویری از فرهنگ پدران خود را تماشا کنند. بی‌تردید اگر نسل کنونی بتواند با آیین‌‌ها و باورهای پدران خود- حتی به صورت گذرا- مأنوس شود، نقش مهمی در  حفظ فرهنگ‌های بومی خواهد داشت.

نسلی که امروز در شهرهای بزرگ زندگی می‌کند، آشنایی چندانی با فرهنگ اصیل پدری خود ندارد، و بالتبع این ناآشنایی باعث فراموشی آن آیین‌ها می‌شود و برای آیندگان چیزی از گذشته باقی نمی‌ماند.

تکثر آداب و رسوم شهری- که گاه هیچ سنخیتی با شهروندان آن ندارد- خودبه‌خود قبای اصالت را از روی دوش شهروندان اصیل آن بر می‌دارد و چیزی که از شهروند آن می‌ماند، تصویر گم‌شده از فرهنگ خودی است. در حقیقت اینجا فرهنگی غالب می‌شود که خود صاحب هویت نیست، ولی همه هویت‌ها را تهدید می‌کند. برای آنکه هر ملتی بتواند خود را از زیر سلطه فرهنگ غالب رها سازد- اگر بخواهد- تنها راه آن تکرار آیین‌، فرهنگ، رسوم، باور، داستان‌، قصه‌ها، مثل‌ها و  اساطیر خودی است.

واقعیت این است که مهاجرت موضوعی انکارناپذیر است و مردم برای رفاه بیشتر مجبور هستند زادبوم خود را ترک و به شهرهای بزرگ کوچ کنند. کوچ به شهر بزرگ گاه باعث ترک اصالت و هویت یا فراموشی آن به صورت ناخواسته می‌شود. مطمئناً کسی دوست ندارد که فرهنگ پدری خود را یک باره فراموش کند، اما دوری از منطقه، ممارست نداشتن با آیین‌ها و مراسم بومی باعث می‌شود که این اتفاق رخ دهد.

جشن «تتی» یا دیگر جشن‌های مازندرانی می‌تواند جلوی فراموشی و ناشناخته بودن فرهنگ بومی مازندران را بگیرد. وقتی در جشن «تتی» بازی‌ای اجرا می‌شود که شاید به یکی دونسل گذشته تعلق دارد، اما نسل کنونی با آن آشنا می‌شود، در حقیقت راه تکرار و آشنایی آن باز می‌شود.

مهم‌ترین ویژگی مراسم آیینی مردم مازندران، تأکید بر حفظ حیات همه موجودات – از انسان تا نبات – است. این جشن‌ها در ذات خود زندگی و شادی را نوید می‌دهند و بیش از آنکه یک جشن صرف یا تکرار هر ساله باشد، فلسفه هستی و شادی در آن غالب است.

مهم‌ترین عاملی که گردانندگان جشن‌ها را ترغیب می‌کند تا این‌گونه مراسم را برگزار کنند، اقبال گسترده مردم از آن است. این اقبال هم اتفاقی نیست، از خواست و میل درونی مردم نشأت می‌گیرد، خواستی که آنان را به زادبوم و فرهنگ پدری‌شان وصل می‌کند. آنان به دلیل دورافتادگی از اصل خود با علاقه به سوی این نوع مراسم کشیده می‌شوند. این جشن‌ها مردم را تشویق می‌کند که به اصل خویش برگردند. «تتی» بازگشت به اصالت و اصل خود است.

هر کسی کو دور ماند از اصل خویش        باز جوید روزگار وصل خویش

منبع:عادل جهان آرای. همشهری مازندران.سوم خرداد 1390